Ochrona samozatrudnionych - czynniki merytoryczne i względy społeczne

Podczas 3. posiedzenia Senatu trwającego w dniach 20-22 grudnia 2011 r., w trakcie prac nad Ustawą o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Senator Jan Rulewski zaznaczył, że z rygorów ustawy należy wyjąć grupę osób określanych pojęciem samozatrudnionych, z uwagi na:

1. Czynniki merytoryczne

Samozatrudnieni do tej pory opłacali składkę na podstawie założenia, że jej wielkość jest określona ryczałtowo bez względu na osiągane przychody. Zatem  zachodzi możliwość i wskazuje na to praktyka, że z ok. 2,8 milionowej rzeszy większość opłaca składkę, która w porównaniu do pozostałych zobowiązanych stanowi nadpłatę. Zachodzi to wobec osób osiągających dochody poniżej 60 % przeciętnego wynagrodzenia a jest to przeważająca liczba osób.

Tak więc możemy mówić o subwencjonowaniu kasy Funduszu Rentowego. Samozatrudnieni rzadko korzystają z przyznawanych świadczeń związanych z chorobami zawodowymi i wypadkami przy pracy, ze zwolnień lekarskich, gdyż utraciliby  jedyne źródło dochodów.

Samozatrudnieni, z małymi wyjątkami, zwłaszcza ryczałtowcy, rzemieślnicy, na ogół nie korzystają ze środków pomocowych państwa lub UE. W przypadku bezrobocia występują bariery w uzyskaniu zasiłków.

W gruncie rzeczy tworzą miejsca pracy w oparciu o swoje lokale, narzędzia, środki na szkolenia i pracę członków rodziny bez prawa do ich wynagradzania. W ten sposób składają się na tworzenie połowy produktu narodowego brutto (określenie Marszałka Senatu Jana Wyrowińskiego)

2. Względy społeczne

Status osoby samozatrudnionej przypomina status pracownika, a w wielu sytuacjach jest nawet gorszy.  Obowiązek opłacania wszelkich składek na ubezpieczenia zdrowotne i chorobowe jest niezależny od uzyskiwania jakichkolwiek dochodów. Pracy na własny rachunek i własnymi rękami  musi towarzyszyć obowiązek jej księgowania oraz funkcjonowanie na rynku wobec konkurencji wielkich graczy.

Mając na uwadze fakt, że rząd w projekcie pilnym wyjął spod ustawy pracowników najemnych to zasada sprawiedliwości społecznej czyni logicznym i sprawiedliwym wyjecie tej grupy  „wyrobników kapitalistycznej gospodarki” spod „ustawowego automatyzmu".

Senator uznając za konieczne i rozsądne uchwalenie ustawy zaproponował jednak poprawkę:

wersja I zakładała „wyjęcie” samozatrudnionych na rok z przepisów ustawy zmieniającej,

wersja II zakładała „wyjęcie” samozatrudnionych oraz członków rodzin na które łozy składki.

Okres karencji wymuszał działanie rządu zmierzające do zmniejszenia składki w kierunku stosownie do rzeczywistych świadczeń z funduszu rentowego.

Senat większością głosów,  proponowane rozwiązanie.

W trakcie debaty rząd zgodził się z potrzebą prac nad funkcjonowaniem funduszu wg założeń senatora, jednak poprawki nie poparł motywując zasadami równości ubezpieczonych.

 Przemówienie Senatora Jana Rulewskiego na 3. posiedzeniu Senatu czytaj tutaj