Uzasadnienie

Ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych weszła w życie w IV kwartale b.r.

Cały proces legislacyjny ustawy trwał jednak latami i wywarł piętno na jej ostateczną treść. Niewątpliwie czas podjęcia inicjatywy przez Senat t.j. prawie 60 lat od objętych ustawą represji nie tworzył klimatu dla adekwatnych rozwiązań. W efekcie parlament przyjął rozwiązanie oparte o regułę nadmiernej ostrożności. Przejawiało się to m.in. w ograniczeniu osób objętych represjami do udowodnionych i udokumentowanych przypadków, zakresu terytorialnego udzielanych świadczeń ( tylko działających w Polsce), długotrwałości działalności lub prześladowań. Innym ograniczeniem w ustawie jest ograniczenie wielkości świadczeń do 400 zł /m-c. Świadczenia nie mają charakteru autonomicznego (jak w przypadku kombatantów ), lecz są uzupełniające do współczesnej sytuacji materialnej zatem maja charakter pomocy socjalnej. Nie obejmują uszczerbku spowodowanego różnego rodzaju represjami, w tym nie objętych postępowaniem odszkodowawczym, np. zaniżonych emerytur bądź wynagrodzeń. Tak skonstruowana ustawa nie objęła m.in. członków rodzin, którzy siłą rzeczy ponosili skutki prześladowań m.in. wdowy i wdowców.

W trakcie procesu legislacyjnego miały miejsce konsultacje jednak nie doszło do uzgodnienia stanowisk. Środowiska opozycyjne zapowiadały rewizję ustawy, w szczególności dotyczące wyższych rekompensat. Szczególnie krytykowano socjalny charakter pomocy. W chwili obecnej po prawie półrocznym stosowaniu ustawy statystyka wygląda następująco ( stan na 15.12.2015):

1.Ilość wniosków o nadanie statusu opozycjonisty bądź osoby represjonowanej 552 (średnio na województwo 35).

 2.Ilość decyzji uznających 309.

3.Liczba wniosków o doraźną pomoc materialną 119.

4.Liczba decyzji pozytywnych 38.

5.Liczba osób starających się o stałe bądź okresowe świadczenie 198.

6.Liczba pozytywnych decyzji 91,negatywnych 15,

Pozostałe wnioski są w trakcie rozpatrywania. Jak wiadomo w ostrożnym budżecie na 2015 r. przewidziano na realizację ustawy 25 mln zł. W chwili obecnej na cele jak wyżej wydatkowano 0,27 mln zł ! Już teraz można dowodzić, że ustawa nie spełniła swoich założeń i wymaga korekty. Przewidywano liczbę ubiegających się osób na ok. 9 tys. Zdaniem Ministerstwa Finansów liczba była szacowana na 100 tys. A nakłady na 3,5-6 mld zł. Potwierdziła się wysoka wiarygodność ubiegających się o świadczenia. Wielu z uprawnionych , prawdopodobnie nie podejmuje starań o świadczenia wynikające z ustawy. Projekt ustawy zmierza do redukcji nadmiernych rygorów ustawy.

Utrzymując pomocowy charakter świadczeń zwiększa próg dochodowy osób wymagających pomocy : - dla osób samotnie gospodarujących z 120 % najniższej emerytury do poziomu 170 % - dla środowisk rodzinnych próg wynosiłby 150 % Wielkość pomocy sytuuje się na poziomie połowy najniższej emerytury. Ten parametr precyzyjnie wyznacza jej wielkość i procesy waloryzacji. Podmiotowo do pomocy wprowadza się wdowy i wdowców po działaczach i osobach represjonowanych. Jednak wielkość pomocy stanowić będzie połowę wielkości świadczenia męża lub żony.

Projekt usuwa nieuzasadnioną okresowość pomocy dla osób, które ukończyły 67 lat, czyli weszły w wiek emerytalny uznając, że będzie to świadczenie dożywotnie. Projekt ustawy zakłada również przeliczenie obecnych decyzji z urzędu do zmienionych wysokości i okresów. Nakłady: Trudne do określenia. Badania sondażowe CBOS określały liczbę członków opozycji i osób prześladowanych na 150 – 300 tys. IPN określił liczbę osób objętych prześladowaniami w materiałach archiwalnych na ok 30 000. Autorzy przedmiotowego projektu ustawy, biorąc pod uwagę upływ czasu i odejścia na „wieczną wartę”, a przede wszystkim liczbę osób otrzymujących w ogóle najniższą emeryturę w Polsce (ok. 110 tys. osób) określili liczbę potencjalnych świadczeniobiorców na 9 tys. Podkreślenia wymaga fakt, że znaczna część osób nie występuje z wnioskami mimo posiadanych uprawnień do świadczeń materialnych Można przyjąć, że nakłady wyniosą 9 000 razy 450 zł razy 12 = 40 mln zł