Czterdzieści pięć lat po wydarzeniach Bydgoskiego Marca mieszkańcy ponownie spotkali się przed gmachem dzisiejszego Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego. To właśnie w tym budynku 19 marca 1981 roku obradowała Wojewódzka Rada Narodowa, a zakończenie sesji doprowadziło do dramatycznej konfrontacji z delegacją Solidarności.
Kryzys rozpoczął się wcześniej. 16 marca rolnicy domagający się rejestracji własnego niezależnego związku rozpoczęli strajk okupacyjny w siedzibie Wojewódzkiego Komitetu Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego przy ulicy Dworcowej. Trzy dni później ich postulaty mieli przedstawić podczas sesji WRN działacze Solidarności.
Po przedwczesnym zakończeniu obrad część delegacji pozostała w sali. Wieczorem funkcjonariusze sił porządkowych usunęli związkowców z budynku. Pobici zostali Jan Rulewski, Michał Bartoszcze i Mariusz Łabentowicz. Informacja o wydarzeniach natychmiast wywołała oburzenie w regionie i w całym kraju.
27 marca odbył się czterogodzinny strajk ostrzegawczy. Według szacunków przywoływanych przez IPN uczestniczyło w nim około 62 procent pracowników pierwszej zmiany w Polsce, a w Bydgoszczy około 87 procent. Zapowiadany na 31 marca strajk generalny odwołano po zawarciu porozumienia warszawskiego 30 marca.
Spór dotyczył nie tylko odpowiedzialności za przemoc. Jego ważnym elementem była walka rolników o prawo do niezależnej reprezentacji. NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” został ostatecznie zarejestrowany 12 maja 1981 roku.
Rada Miasta Bydgoszczy ustanowiła rok 2026 Rokiem Bydgoskiego Marca ’81. Oficjalne obchody 45. rocznicy rozpoczęły się 16 marca złożeniem kwiatów przy ulicy Dworcowej, a główna uroczystość odbyła się 19 marca przed gmachem urzędu wojewódzkiego. Miasto przygotowało również wystawę na Moście Staromiejskim i specjalnie oznakowany tramwaj przypominający o wydarzeniach.
Rocznica nie powinna zatrzymywać się na ceremonii. Bydgoski Marzec przypomina, że przemoc wobec kilku osób może stać się sprawą całego społeczeństwa, a solidarność robotników i rolników potrafi zmienić bieg wydarzeń. Pamięć ma sens wtedy, gdy zachowuje nazwiska, daty i kontekst, bez uproszczeń, ale także bez obojętności.
Źródła: Instytut Pamięci Narodowej, oficjalny serwis Miasta Bydgoszczy oraz program obchodów 45. rocznicy Bydgoskiego Marca.