Jan Rulewski urodził się 18 kwietnia 1944 roku w Bydgoszczy. W 1963 roku rozpoczął studia w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie. Dwa lata później został usunięty z uczelni po konflikcie z władzami, który rozpoczął się od jego świadomej odmowy udziału w wyborach do rad narodowych i Sejmu PRL. W oficjalnych biogramach IPN i Senatu ten sprzeciw wskazywany jest jako początek represji, które na wiele lat określiły jego stosunek do państwa pozbawionego demokratycznej kontroli.
Po skierowaniu do jednostki wojskowej Rulewski ukrywał się i podjął nieudaną próbę przedostania się na Zachód. Został zatrzymany w Czechosłowacji, przekazany władzom polskim, a 21 kwietnia 1966 roku skazany przez Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego na pięć lat pozbawienia wolności. Więzienie opuścił w sierpniu 1969 roku na mocy amnestii. W późniejszych oficjalnych biogramach określano go jako więźnia politycznego PRL.
Po odzyskaniu wolności wrócił do Bydgoszczy. Ukończył studia inżynierskie i związał życie zawodowe z przemysłem rowerowym. Od 1970 roku pracował w bydgoskich Zakładach Rowerowych „Romet”, a następnie jako specjalista konstruktor w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Rometu. W latach 1974-1980 przewodniczył Radzie Zakładowej Związku Zawodowego Metalurgów. Ta funkcja dała mu praktyczne doświadczenie w reprezentowaniu załogi, ale pokazała też ograniczenia oficjalnych związków zawodowych podporządkowanych władzom.
Latem 1980 roku fala strajków na Wybrzeżu poruszyła również pracowników Bydgoszczy. Kierowana przez Rulewskiego rada zakładowa wezwała oficjalne związki zawodowe do poparcia postulatów strajkujących. Według Encyklopedii Solidarności 25 sierpnia został zatrzymany, a następnego dnia zwolniony po interwencji załogi Rometu. Był to ważny moment, ponieważ robotnicy wystąpili nie tylko w obronie postulatów, lecz także konkretnego przedstawiciela swojej społeczności.
Od września 1980 roku Rulewski kierował Międzyzakładowym Komitetem Założycielskim NSZZ „Solidarność” w Bydgoszczy. Został członkiem Krajowej Komisji Porozumiewawczej w Gdańsku, a w lutym 1981 roku wszedł do jej Prezydium. Uczestniczył w tworzeniu struktur niezależnego związku w regionie i reprezentował bydgoskie środowiska pracownicze na szczeblu krajowym.
Najbardziej dramatycznym wydarzeniem tego okresu stała się sesja Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy 19 marca 1981 roku. Przedstawiciele „Solidarności” i rolników zamierzali przedstawić sprawy dotyczące sytuacji wsi oraz prawa rolników indywidualnych do niezależnej organizacji. Po przerwaniu obrad funkcjonariusze usunęli delegatów z sali. Pobici zostali Jan Rulewski, Mariusz Łabentowicz i Michał Bartoszcze.
Wiadomość o użyciu przemocy wywołała kryzys o zasięgu ogólnopolskim. „Solidarność” rozpoczęła przygotowania do strajku generalnego, a 27 marca przeprowadziła czterogodzinny strajk ostrzegawczy. Kryzys bydgoski pokazał siłę społecznego poparcia dla związku i znaczenie solidarności robotników z rolnikami domagającymi się własnej reprezentacji.
W lipcu 1981 roku Rulewski został przewodniczącym Zarządu Regionu Bydgoskiego. Był delegatem na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” i członkiem Komisji Krajowej. W sierpniu stanął na czele Komisji do spraw Żywności działającej z ramienia Krajowej Komisji Porozumiewawczej. Zajmował się więc zarówno organizacją związku, jak i problemami codziennego zaopatrzenia, które należały wówczas do najdotkliwszych doświadczeń polskich rodzin.
Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku został internowany w Strzebielinku i Warszawie-Białołęce. Po zakończeniu internowania w grudniu 1982 roku ponownie go aresztowano. Władze zarzucały mu udział w działalności kierownictwa „Solidarności”, którą określały jako antypaństwową. W Areszcie Śledczym Warszawa-Mokotów uczestniczył w protestach głodowych, domagając się między innymi uznania statusu więźniów politycznych. Wolność odzyskał 10 sierpnia 1984 roku na podstawie amnestii.
Po wyjściu z więzienia pracował w zakładach Rometu w Kowalewie Wielkopolskim. W czerwcu 1985 roku zorganizował tam strajk i został zwolniony. W kolejnych latach utrzymywał się między innymi z pracy taksówkarza, a jednocześnie pozostawał aktywny w opozycji. Współtworzył Grupę Roboczą Komisji Krajowej, współorganizował wiece solidarnościowe przed bazyliką św. Wincentego à Paulo w Bydgoszczy i uczestniczył w odbudowie regionalnych struktur związku. Był inwigilowany, zatrzymywany i poddawany rewizjom.
W grudniu 1989 roku ponownie został przewodniczącym Zarządu Regionu Bydgoskiego, a w latach 1991-1992 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. W demokratycznej Polsce był posłem na Sejm I, II i III kadencji, a następnie senatorem VII, VIII i IX kadencji. Pracował przede wszystkim nad sprawami polityki społecznej, rodziny, ochrony pracy, praw człowieka i praworządności. Zasiadał również w Radzie Ochrony Pracy przy Sejmie RP.
Za działalność publiczną i wkład w przemiany demokratyczne został odznaczony między innymi Krzyżem Wolności i Solidarności oraz Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. Drugie z tych odznaczeń otrzymał w 2021 roku, w czasie obchodów 40. rocznicy Bydgoskiego Marca. Biografia Rulewskiego łączy doświadczenie konstruktora, przedstawiciela pracowników, więźnia politycznego, lidera związku i parlamentarzysty. W każdym z tych etapów powracały te same sprawy: godność pracy, prawo do niezależnej reprezentacji i odpowiedzialność władz wobec obywateli.
Źródła: oficjalny biogram Senatu RP; biogram Instytutu Pamięci Narodowej; Encyklopedia Solidarności; baza osób odznaczonych Krzyżem Wolności i Solidarności; Kancelaria Prezydenta RP.
