15 lipca 2026 roku w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie wystawy „Kryzys Bydgoski 1981”. Ekspozycja przygotowana przez Instytut Pamięci Narodowej przypomina wydarzenia, które z lokalnego protestu w obronie praw rolników przekształciły się w jeden z najpoważniejszych kryzysów społeczno-politycznych w PRL.
W prezentacji wystawy uczestniczył Jan Rulewski, pierwszy przewodniczący Zarządu Regionu Bydgoskiego NSZZ „Solidarność” i jeden z bezpośrednich uczestników wydarzeń z 19 marca 1981 roku. Obecni byli również zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma, dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk, dyrektor Biura Badań Historycznych IPN dr Sebastian Pilarski oraz Edyta Cisewska, naczelnik Delegatury IPN w Bydgoszczy, która przygotowała ekspozycję.
Wystawa opowiada o walce polskiej wsi o prawo do tworzenia niezależnego związku zawodowego, strajku okupacyjnym w siedzibie Wojewódzkiego Komitetu Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego oraz dramatycznym przebiegu sesji Wojewódzkiej Rady Narodowej 19 marca 1981 roku. To wtedy funkcjonariusze sił porządkowych pobili Jana Rulewskiego, Michała Bartoszcze i Mariusza Łabentowicza.
Kolejne plansze przypominają reakcję mieszkańców Bydgoszczy i całego kraju, spotkanie z Lechem Wałęsą, czterogodzinny strajk ostrzegawczy z 27 marca, a także porozumienia zawarte 30 marca w Warszawie i 17 kwietnia w Bydgoszczy. Ekspozycja pokazuje również propagandowe i zakulisowe działania władz PRL, trwające wówczas manewry wojsk Układu Warszawskiego „Sojuz ’81” oraz narastające przygotowania do wprowadzenia stanu wojennego.
Obecność tej historii w Sejmie ma szczególne znaczenie. Przypomina, że prawa obywatelskie, wolność zrzeszania się i podmiotowość mieszkańców wsi zostały wywalczone dzięki solidarności ludzi różnych środowisk. Bydgoski Marzec nie był jedynie regionalnym epizodem. Jego konsekwencje odczuwała cała Polska, a informacje o kryzysie obiegły świat.
Relacja Jana Rulewskiego opublikowana w mediach społecznościowych ponownie skierowała uwagę na wystawę oraz udział rolników w pokojowej walce o niezależną reprezentację. Ekspozycja w Sejmie przywraca pamięć o ludziach, których odwaga i konsekwencja przyczyniły się do zwycięstwa idei wolności i solidarności.
Tekst powstał w związku z relacją Jana Rulewskiego opublikowaną na Facebooku, a informacje o wydarzeniu zweryfikowano na podstawie oficjalnego komunikatu Instytutu Pamięci Narodowej.
